Jak dbać o zęby? Sprawdzone sposoby na zdrowy uśmiech

Zdrowy uśmiech w 2026 roku nadal zaczyna się od prostych, codziennych działań wykonywanych konsekwentnie w domu. Największe efekty daje połączenie prawidłowej higieny jamy ustnej, rozsądnej diety oraz regularnych kontroli stomatologicznych. Warto też wiedzieć, jak dbać o zęby po zabiegach estetycznych, takich jak bonding, bo wtedy pielęgnacja wymaga większej uważności.

Dlaczego higiena jamy ustnej ma tak duże znaczenie?

W jamie ustnej nieustannie tworzy się płytka nazębna, czyli lepka warstwa bakterii i resztek węglowodanów, która osadza się na zębach nawet wtedy, gdy wydaje się, że „nic się nie dzieje”. Jeśli płytka nie jest usuwana codziennie, może mineralizować i przechodzić w kamień nazębny, a to prosta droga do zapalenia dziąseł i chorób przyzębia. Dodatkowo bakterie wytwarzają kwasy, które osłabiają szkliwo i sprzyjają ubytkom. Z tego powodu dbanie o zęby nie jest wyłącznie kwestią estetyki, tylko realną profilaktyką zdrowotną.

Warto podkreślić, że w nocy mechanizmy obronne jamy ustnej działają słabiej. Podczas snu ślinianki są mniej aktywne, a ślina odpowiada przecież za neutralizowanie kwasów i utrzymanie prawidłowego pH. Gdy brakuje wieczornego szczotkowania, bakterie mają wiele godzin na namnażanie, co sprzyja odkładaniu osadów, nieświeżemu oddechowi i rozwojowi próchnicy. To właśnie dlatego mycie zębów przed snem ma większe znaczenie, niż wielu osobom się wydaje.

Płytka nazębna może tworzyć się już po 4–12 godzinach od szczotkowania, a gdy nie jest usuwana regularnie, przekształca się w kamień nazębny.

Trzeba też pamiętać o miejscach trudnodostępnych, zwłaszcza o powierzchniach stycznych i przestrzeniach międzyzębowych. Sama szczoteczka oczyszcza tylko część powierzchni zębów, dlatego bez nitkowania i narzędzi uzupełniających łatwo przeoczyć obszary, gdzie najczęściej zaczynają się problemy. U wielu osób to właśnie przestrzenie międzyzębowe są najsłabiej doczyszczane, mimo że to tam płytka potrafi zalegać najdłużej. Z czasem pojawia się wrażenie „niewiadomego pochodzenia” ubytków, choć przyczyna bywa prosta.

Jak prawidłowo myć zęby w domu?

Najczęściej zaleca się szczotkowanie minimum dwa razy dziennie, a jeśli jest możliwość, również po posiłkach. Ważny jest czas, bo szybkie „przejechanie” szczoteczką po zębach nie usuwa płytki w wystarczającym stopniu. Przyjmuje się, że szczotkowanie powinno trwać co najmniej 2 minuty, a przy szczoteczce manualnej wiele osób potrzebuje nawet dłuższej chwili, by dotrzeć wszędzie. Równie istotne jest to, by nie dociskać szczoteczki zbyt mocno, bo „mocniej” nie oznacza „lepiej”.

Dobrym punktem wyjścia jest metoda wymiatająca, często rekomendowana jako uniwersalna. Polega na ustawieniu szczoteczki pod kątem 45° przy linii dziąseł i wykonywaniu delikatnych ruchów od dziąsła w stronę korony zęba. Takie prowadzenie włosia pomaga czyścić nie tylko szkliwo, ale też okolice przydziąsłowe, gdzie lubi gromadzić się osad. Ruchy szorujące, szczególnie energiczne, mogą natomiast sprzyjać podrażnieniom i ścieraniu szkliwa.

Ważnym tematem jest także moment szczotkowania po jedzeniu. Po kwaśnych napojach i potrawach szkliwo bywa chwilowo osłabione przez kwasy, dlatego lepiej odczekać około 30 minut, zanim sięgnie się po szczoteczkę. W tym czasie można przepłukać usta wodą, co pomaga zneutralizować środowisko w jamie ustnej. To prosta czynność, a potrafi ograniczyć ryzyko mikrouszkodzeń szkliwa.

Szczoteczka manualna czy elektryczna?

Szczoteczka manualna może dobrze spełniać swoją rolę, jeśli technika jest dopracowana, a czas szczotkowania wystarczający. W praktyce wiele osób myje zęby za krótko, dlatego modele elektryczne, soniczne lub obrotowe bywają pomocne, bo często mają timery i ułatwiają utrzymanie rytmu. Z drugiej strony nawet najlepsze urządzenie nie wyręczy z dokładności, zwłaszcza przy zębach trzonowych i w okolicy linii dziąseł. W 2026 roku dużą popularnością cieszą się też szczoteczki z czujnikiem nacisku, co ogranicza ryzyko zbyt mocnego dociskania.

Wybierając szczoteczkę manualną, zwykle lepiej zacząć od miękkiego lub średniego włosia. Twarde włosie bywa kuszące, bo daje wrażenie „mocnego czyszczenia”, ale często kończy się podrażnieniem dziąseł i nadwrażliwością. Osoby po zabiegach, z recesjami dziąseł lub z implantami mogą potrzebować włosia bardzo miękkiego. Jeśli pojawia się krwawienie dziąseł, nie jest to powód, aby przestać czyścić, tylko sygnał, że trzeba poprawić technikę i sprawdzić stan przyzębia.

Technika szczotkowania – co robi największą różnicę?

Największą różnicę robi konsekwencja i precyzja, a nie intensywność. Zęby mają różne powierzchnie: zewnętrzne, wewnętrzne i żujące, a każda wymaga uwagi, szczególnie przy trzonowcach i ósemkach. Dobrą praktyką jest mycie według stałej kolejności, aby nie pomijać tych samych miejsc. Do tego dochodzi doczyszczanie linii dziąseł, bo to tam najczęściej odkłada się płytka, której nie widać od razu.

Jeżeli używasz szczoteczki elektrycznej, nie przenoś na nią nawyku „szorowania”, który bywa typowy dla szczotkowania manualnego. Zamiast tego przykłada się główkę do zęba i powoli przesuwa po kolejnych powierzchniach, pozwalając urządzeniu wykonać pracę. Warto kontrolować nacisk, bo zbyt mocne dociskanie może sprzyjać problemom z dziąsłami. Przy problemach z techniką pomocne bywa instruktaż higieny w gabinecie po higienizacji.

Co poza szczotkowaniem – nitkowanie, język i płukanie?

W codziennej higienie jamy ustnej liczy się to, czego szczoteczka nie jest w stanie zrobić. Przestrzenie międzyzębowe i powierzchnie styczne bywają dla włosia po prostu niedostępne, dlatego rośnie rola nici dentystycznej, taśm oraz szczoteczek międzyzębowych. Wiele osób rezygnuje z nitkowania, bo na początku jest niewygodne, ale po kilku dniach technika staje się dużo prostsza. Jeśli nić powoduje krwawienie, zwykle problemem jest zbyt gwałtowne wprowadzenie jej w okolice brodawki dziąsłowej, a nie samo narzędzie.

Równie często zaniedbywany jest język, a to na nim potrafi gromadzić się duża ilość bakterii. Efektem bywa nieświeży oddech, mimo że zęby są myte regularnie. Do czyszczenia języka można używać skrobaczki, prowadząc ją od tyłu do przodu i płucząc po każdym pociągnięciu. To drobny element rutyny, ale daje zauważalną poprawę komfortu.

Warto też korzystać z płynów do płukania jamy ustnej, jednak z rozsądkiem i doborem do potrzeb. Płukanki mogą wspierać redukcję bakterii, pomagać w remineralizacji szkliwa lub ograniczać nieświeży oddech. W składach często pojawiają się fluor, sole cynku czy związki amoniowe, a przy nadwrażliwości spotyka się preparaty z jonami potasu. Jeśli ktoś ma suchość w ustach, część płynów działa nawilżająco i wspiera przepływ śliny, co jest ważne dla pH jamy ustnej.

Jak dobrać akcesoria do przestrzeni międzyzębowych?

Nie każdy ma takie same przestrzenie między zębami, dlatego warto dopasować narzędzia do anatomii i sytuacji klinicznej. Nić dentystyczna sprawdza się u większości osób, ale przy większych przestrzeniach lepsze mogą być szczoteczki międzyzębowe. U osób z aparatem ortodontycznym, mostami czy koronami dochodzą jeszcze inne potrzeby, bo zaleganie resztek wokół elementów uzupełnień jest częstsze. W takich sytuacjach irygator wodny bywa dużym wsparciem, bo strumień wody dociera tam, gdzie manualne czyszczenie jest trudniejsze.

Żeby uporządkować wybór, można kierować się prostymi wskazaniami, które najczęściej sprawdzają się w praktyce stomatologicznej:

• Nić dentystyczna – gdy przestrzenie są ciasne i kontakt zębów jest ścisły,
• Szczoteczki międzyzębowe – gdy przestrzenie są większe lub przy aparatach stałych,
• Szczoteczka jednopęczkowa – do stłoczeń, okolic zamków ortodontycznych i trudno dostępnych zakamarków,
• Irygator – jako uzupełnienie przy aparatach, implantach i wrażliwych dziąsłach.

Płyn do płukania – kiedy ma sens?

Płyn do płukania jamy ustnej nie zastąpi szczotkowania i nitkowania, ale może uzupełniać rutynę. Przy skłonności do odkładania osadu dobrze sprawdzają się preparaty wspierające kontrolę płytki. Przy nadwrażliwości sens mają płukanki, które pomagają „zamykać” kanaliki zębinowe i ograniczają reakcję na zimno. Z kolei przy problemie nieświeżego oddechu znaczenie mają składniki antyseptyczne oraz związki wiążące lotne związki siarki.

Jeżeli w rutynie pojawia się płyn z chlorheksydyną, warto pamiętać, że nie jest to zwykle produkt do długotrwałego, codziennego stosowania bez wskazań. U części osób może wiązać się z przebarwieniami i zmianą odczuwania smaku, dlatego w razie wątpliwości lepiej skonsultować wybór z dentystą. W 2026 roku wiele gabinetów dobiera płukanki podobnie jak pasty, czyli pod konkretny problem, a nie „jeden produkt dla wszystkich”. To podejście daje lepsze rezultaty i mniej rozczarowań.

Jak wybrać pastę do zębów i na co uważać?

Pasta do zębów ma znaczenie, bo to ona dostarcza składników wspierających szkliwo, dziąsła i kontrolę bakterii. Najczęściej rekomenduje się pastę z fluorem, ponieważ fluor wspomaga remineralizację szkliwa i zwiększa jego odporność na działanie kwasów. W praktyce stomatologicznej często podaje się, że w pastach dla dorosłych poziom fluoru nie powinien przekraczać 1500 ppm, a konkretna rekomendacja zależy od ryzyka próchnicy. Przy skłonności do ubytków fluor bywa szczególnie ważny, bo wpływa również na metabolizm bakterii w płytce.

Alternatywą lub uzupełnieniem są pasty z hydroksyapatytem, które wspierają odbudowę mikrouszkodzeń szkliwa. W wielu produktach spotyka się też ksylitol, ceniony za działanie ograniczające rozwój bakterii próchnicotwórczych i za poprawę komfortu przy suchości w ustach. Jeśli pojawia się stan zapalny dziąseł, dentysta może czasowo zalecić pasty o działaniu antybakteryjnym, ale tu również liczy się dopasowanie do sytuacji, a nie przypadkowy wybór.

Przy pastach wybielających warto zachować umiar. Część z nich działa głównie ściernie, dlatego znaczenie ma wskaźnik RDA, czyli ścieralność. W codziennej rutynie lepiej utrzymywać łagodniejszą ścieralność, a mocniejsze pasty traktować jako dodatek, a nie stałą bazę. Jeśli ktoś zauważa narastającą nadwrażliwość, to często pierwszy sygnał, że pasta i technika szczotkowania wymagają korekty.

Jak dieta i nawodnienie wpływają na zdrowe zęby?

Stan zębów zależy od tego, co dzieje się w jamie ustnej między szczotkowaniami, a tu dieta ma ogromne znaczenie. Cukry są szczególnie problematyczne, bo bakterie przetwarzają je na kwasy niszczące szkliwo. Podobnie działają częste kwaśne przekąski i napoje, które wzmacniają proces demineralizacji. Ograniczanie cukru i kwaśnych posiłków nie musi oznaczać rygoru, ale wymaga świadomości, jak często i w jakiej formie te produkty pojawiają się w ciągu dnia.

Duże znaczenie ma też woda, bo wspiera produkcję śliny i pomaga utrzymać korzystne pH. Picie większej ilości wody bywa prostym sposobem na ograniczenie suchości w ustach i na wypłukiwanie resztek pokarmowych. U osób pijących dużo kawy lub herbaty woda jest dodatkowo ważna, bo zmniejsza ryzyko przesuszenia jamy ustnej. Warto traktować ją jako naturalny element profilaktyki, a nie tylko „napój do posiłku”.

W codziennym jadłospisie dobrze sprawdzają się produkty, które wspierają szkliwo i dziąsła. Chodzi nie tylko o minerały, ale też o mechaniczne „oczyszczanie” zębów podczas żucia. Właśnie dlatego chrupiące warzywa i owoce są tak często polecane, bo stymulują wydzielanie śliny i pomagają usuwać część osadu. Jeśli chcesz uporządkować dietę pod kątem jamy ustnej, pomocna jest taka lista wyborów:

• Nabiał – jako źródło wapnia, ważnego dla twardości szkliwa,
• Chrupiące warzywa – marchew, seler, ogórek, papryka, bo sprzyjają naturalnemu oczyszczaniu,
• Produkty z witaminą C – np. natka pietruszki czy owoce, bo wspierają kondycję dziąseł,
• Tłuste ryby, jajka i masło – jako źródła witaminy D, wspierającej przyswajanie wapnia i fosforu.

Jak często odwiedzać dentystę i co daje higienizacja?

Domowa higiena jamy ustnej jest fundamentem, ale nie usuwa wszystkiego, zwłaszcza gdy pojawia się kamień nazębny. Dlatego kontrole stomatologiczne są ważne nawet wtedy, gdy nie ma bólu i „nic nie przeszkadza”. W wielu zaleceniach pojawia się rytm co pół roku, a przy skłonności do kamienia, stanach zapalnych dziąseł lub częstych ubytkach wizyty mogą być potrzebne częściej. W gabinecie łatwiej wychwycić małe zmiany, zanim przerodzą się w większy problem.

Profesjonalna higienizacja obejmuje zwykle usuwanie kamienia i osadów oraz zabiegi wzmacniające szkliwo. Najczęściej spotyka się skaling, piaskowanie, polerowanie i fluoryzację, a każdy z tych etapów ma inny cel. Skaling usuwa twarde złogi, piaskowanie pomaga pozbyć się przebarwień i osadów, a polerowanie wygładza powierzchnię zębów, co utrudnia ponowne odkładanie się płytki. Fluoryzacja wzmacnia szkliwo i bywa ceniona także przy nadwrażliwości.

Różnice między zabiegami łatwiej zrozumieć, gdy zestawi się je obok siebie w prosty sposób:

Jakie nawyki najbardziej niszczą zęby?

Dużo szkód robi nie tylko brak higieny, ale też higiena wykonywana źle. Zbyt mocne szczotkowanie może prowadzić do podrażnień dziąseł i ścierania szkliwa, a pomijanie przestrzeni międzyzębowych zwiększa ryzyko ubytków w miejscach, których na co dzień nie widać. Częstym błędem jest też mycie zębów natychmiast po kwaśnych napojach, co może nasilać uszkodzenia szkliwa. Zęby nie lubią skrajności, a rutyna powinna być dokładna, ale delikatna.

Wśród nawyków, które szczególnie pogarszają stan jamy ustnej, często wymienia się palenie papierosów. Tytoń sprzyja przebarwieniom, odkładaniu kamienia nazębnego i problemom z dziąsłami, a do tego pogarsza świeżość oddechu. Nie bez znaczenia jest też częste picie kawy, herbaty czy czerwonego wina, bo napoje barwiące wpływają na kolor szkliwa i mogą przyspieszać odkładanie osadów. Jeśli komuś zależy na bielszych zębach, zwykle zaczyna się właśnie od ograniczenia barwiących czynników, a dopiero potem rozważa wybielanie.

Osobnym tematem jest bruksizm, czyli zgrzytanie zębami, które może prowadzić do pękania szkliwa, ścierania zębów i bólu. Wiele osób nie jest świadomych problemu, bo zgrzytanie dzieje się w nocy, a objawy pojawiają się stopniowo. Jeśli pojawiają się starte brzegi zębów, napięcie mięśni żuchwy lub poranne bóle, warto skonsultować to w gabinecie. To jeden z tych nawyków, które potrafią zniweczyć nawet bardzo dobrą higienę.

Czym jest bonding zębów i kiedy ma sens?

Bonding zębów to zabieg stomatologii estetycznej polegający na nałożeniu materiału kompozytowego na ząb w celu poprawy kształtu, zamaskowania przebarwień lub naprawy drobnych ukruszeń. Często traktuje się go jako atrakcyjną alternatywę dla licówek, zwłaszcza gdy zależy na szybkiej poprawie wyglądu. Zabieg jest opisywany jako mało inwazyjny, bo zwykle nie wymaga szlifowania i nie narusza struktury zęba w takim stopniu jak inne metody odbudowy. W wielu przypadkach efekt jest widoczny od razu po wizycie.

Procedura zazwyczaj zaczyna się od przygotowania powierzchni zęba bez agresywnej ingerencji, a następnie stosuje się żel wspierający adhezję, czyli przyleganie materiału do szkliwa. Lekarz modeluje kompozyt, dopasowując kształt i kolor tak, aby ząb nie odróżniał się od sąsiednich. Na końcu materiał jest utwardzany światłem, często lampą UV lub światłem laserowym, a całość zwykle mieści się w ramach około 1 godziny podczas jednej wizyty. To rozwiązanie bywa wybierane przy diastemie, nierównościach i drobnych defektach estetycznych.

Trzeba jednak uczciwie zaznaczyć, że bonding nie rozwiązuje każdego problemu. Przy głębokich ubytkach próchnicowych, dużych zniszczeniach zęba czy istotnych wadach zgryzu lekarz może zaproponować inne metody, takie jak licówki porcelanowe, korony albo leczenie ortodontyczne. Warunkiem bezpieczeństwa jest też zdrowie zębów i dziąseł, bo stany zapalne i próchnica są przeciwwskazaniem do wykonania zabiegu. Z tego powodu zawsze potrzebna jest konsultacja stomatologiczna i kwalifikacja.

Jak dbać o zęby po bondingu, żeby efekt utrzymał się dłużej?

Kompozyt używany w bondingu jest materiałem elastycznym i uniwersalnym, ale wymaga bardziej starannej pielęgnacji niż naturalne szkliwo. Po zabiegu szczególnego znaczenia nabiera regularne szczotkowanie, nitkowanie i kontrola osadów, bo kompozyt może z czasem ulegać przebarwieniom. Dentysta zwykle zaleca miękką szczoteczkę i pastę dobraną do potrzeb pacjenta, a przy tym konsekwentne doczyszczanie przestrzeni międzyzębowych. Jeśli higiena jest niedbała, efekt estetyczny potrafi pogorszyć się szybciej, niż pacjent zakładał.

W praktyce po bondingu najczęściej zaleca się mycie zębów po posiłkach, a minimum rano i wieczorem, z naciskiem na dokładne czyszczenie przed snem. Do rutyny warto włączyć płyn do płukania jamy ustnej, zwłaszcza jeśli dentysta widzi skłonność do odkładania płytki. Nie chodzi o to, by wykonywać dziesięć czynności naraz, tylko by każda była zrobiona dokładnie. W 2026 roku wielu pacjentów korzysta też z irygatorów jako uzupełnienia, bo pomagają wypłukiwać resztki z okolic trudnych do nitkowania.

Czego unikać po bondingu?

Najczęściej problemem po bondingu nie jest sam zabieg, tylko codzienne nawyki, które przyspieszają przebarwienia i uszkodzenia kompozytu. Szczególnie niekorzystne są napoje i używki o działaniu barwiącym, bo kompozyt może łapać kolor szybciej niż szkliwo. Warto też uważać na twarde produkty wymagające intensywnego gryzienia, bo mogą doprowadzić do ukruszenia odbudowy. Jeśli ktoś ma skłonność do obgryzania paznokci lub gryzienia przedmiotów, po bondingu konsekwencje bywają bardziej widoczne.

Najczęściej wymieniane elementy, które warto ograniczyć lub wyeliminować, to:

• kawa i herbata – ze względu na przebarwienia,
• czerwone wino – silne barwniki i kwaśność,
• tytoń – przebarwienia oraz gorsza kondycja dziąseł,
• bardzo twarde produkty – ryzyko uszczerbienia kompozytu.

Wybielanie a bonding – jaka kolejność?

Jeśli celem jest jaśniejszy uśmiech, kolejność działań ma znaczenie. Zęby naturalne można wybielić, ale kompozyt w bondingu nie reaguje na wybielanie tak samo jak szkliwo. Dlatego często rekomenduje się, aby najpierw wykonać wybielanie, a dopiero potem dopasować kolor bondingu do nowego odcienia zębów. Gdy wybielanie zrobi się po bondingu, może pojawić się różnica w kolorze między zębem a fragmentem odbudowanym kompozytem.

To jeden z częstszych powodów niezadowolenia pacjentów, mimo że sam bonding został wykonany poprawnie. Właśnie dlatego rozmowa o planie estetycznym powinna odbyć się przed zabiegiem, a nie po nim. Dentysta ocenia wtedy, czy najpierw potrzebne jest leczenie, higienizacja, wybielanie, czy dopiero później korekta kompozytem. Takie podejście pozwala uniknąć rozczarowań i częstych poprawek.

Jak dbać o zęby dziecka, żeby ograniczyć ryzyko próchnicy?

Profilaktyka zaczyna się bardzo wcześnie, bo higiena jamy ustnej powinna towarzyszyć dziecku od pierwszego wyrzynającego się zęba. Wiele dzieci do około 8. roku życia potrzebuje pomocy dorosłych, bo dokładność i sprawność manualna dopiero się rozwijają. Istotne jest też dobranie pasty do wieku i kontrolowanie ilości, bo dziecko często połyka pastę. W zaleceniach dla najmłodszych pojawia się pasta z fluorem o stężeniu około 1000 ppm, a ilość pasty dobiera się do wieku.

W codziennej rutynie ważna jest regularność i powtarzalność, bo nawyki buduje się przez praktykę. Dziecko powinno szczotkować zęby dwa razy dziennie, szczególnie istotne jest mycie wieczorne bezpośrednio przed snem. Po szczotkowaniu dziecko powinno wypluć nadmiar pasty, ale bez intensywnego płukania, żeby składniki ochronne mogły dłużej działać na szkliwo. Dobrze też zapewnić szczoteczce warunki do wyschnięcia, bo wilgoć w zamkniętych pojemnikach sprzyja namnażaniu drobnoustrojów.

W praktyce rodzicom pomaga prosty zestaw zasad, który porządkuje codzienność:

• ilość pasty – do 3. roku życia wielkość ziarnka ryżu, później ziarnka grochu,
• czas – około 2 minuty, rano i wieczorem,
• przerwy między posiłkami – najlepiej około 2 godziny, by pH w jamie ustnej wróciło do normy,
• woda zamiast słodkich napojów – mniejsze obciążenie cukrem i kwasami.

Ważne są też wizyty adaptacyjne i kontrolne. Pierwsza wizyta stomatologiczna bywa zalecana już w pierwszym roku życia, a kolejne zwykle co 6 miesięcy, zależnie od ryzyka próchnicy. U dzieci stosuje się również zabiegi profilaktyczne, takie jak lakierowanie preparatami z fluorem czy lakowanie bruzd zębów trzonowych. Dzięki temu łatwiej ochronić miejsca szczególnie narażone na ubytki, zanim pojawią się realne problemy.

Co warto zapamietać?:

• Codzienna higiena jamy ustnej, odpowiednia dieta i regularne wizyty u dentysty są kluczowe dla zdrowego uśmiechu w 2026 roku.
• Szczotkowanie zębów powinno trwać co najmniej 2 minuty, a technika wymiatająca (kąt 45°) jest zalecana dla skutecznego czyszczenia.
• Ważne jest nitkowanie i czyszczenie języka, aby usunąć bakterie i resztki pokarmowe, które mogą prowadzić do nieświeżego oddechu.
• Wybór pasty do zębów z fluorem (1500 ppm) oraz ograniczenie cukrów i kwaśnych pokarmów wspiera zdrowie zębów.
• Regularne wizyty u dentysty co 6 miesięcy oraz profesjonalna higienizacja (skaling, piaskowanie, fluoryzacja) są niezbędne dla utrzymania zdrowia jamy ustnej.