Dieta GAPS, znana jako zespół psychologiczno-jelitowy, to kontrowersyjna metoda odżywiania zaprojektowana w celu wspierania zdrowia jelit i potencjalnego łagodzenia objawów neurologicznych i psychicznych. Stworzona przez dr Natashę Campbell-McBride w 2004 roku, dieta ta opiera się na wykluczeniu węglowodanów złożonych oraz przetworzonej żywności, koncentrując się na spożywaniu produktów fermentowanych i odzwierzęcych.
Jakie są założenia diety GAPS?
Dieta GAPS bazuje na założeniu, że zdrowie jelit jest kluczowe dla ogólnego zdrowia psychicznego i fizycznego. Według twórczyni, wiele zaburzeń neurologicznych i psychicznych ma swoje korzenie w problemach jelitowych. Dlatego dieta GAPS skupia się na eliminacji produktów, które mogą obciążać układ pokarmowy, takich jak przetworzone węglowodany, gluten, cukier i sztuczne dodatki.
Program żywieniowy GAPS zakłada spożywanie produktów naturalnych, takich jak mięso, ryby, jajka, warzywa nieskrobiowe, kiszonki i fermentowane produkty mleczne. Wprowadzenie do diety bulionów mięsnych i warzywnych, bogatych w kolagen i aminokwasy, ma na celu odbudowę błony śluzowej jelit i poprawę mikroflory jelitowej.
Etapy diety GAPS – jak wprowadzać zmiany?
Dieta GAPS jest podzielona na kilka etapów, które mają na celu stopniowe wprowadzanie zmian w jadłospisie, dostosowując się do reakcji organizmu. Początkowa faza wprowadzająca składa się z sześciu etapów, podczas których stopniowo wprowadza się nowe produkty.
Na pierwszym etapie zaleca się spożywanie jedynie bulionów mięsnych oraz produktów fermentowanych, takich jak kefir i jogurt domowej roboty. Następnie do diety dodaje się gulasze, duszone ryby, surowe żółtka jaj oraz gotowane warzywa. Kolejne etapy wprowadzają całe jaja, awokado, kiszone warzywa, pieczone mięso oraz świeże owoce.
- Etap 1: Buliony mięsne, fermentowane soki, jogurt i kefir domowy.
- Etap 2: Gulasze, duszone ryby, żółtka jaj, gotowane warzywa.
- Etap 3: Całe jaja, awokado, kiszone warzywa.
- Etap 4: Pieczone mięso, oliwa z oliwek, domowe pieczywo z mąki orzechowej.
- Etap 5: Surowe warzywa, jabłka.
- Etap 6: Więcej owoców i pierwszy dozwolony słodzik – miód.
Jakie produkty są dozwolone, a których unikać?
Dieta GAPS kładzie nacisk na spożywanie naturalnych, nieprzetworzonych produktów pochodzenia zwierzęcego i fermentowanych. Do dozwolonych należą mięso, ryby, jaja, warzywa nieskrobiowe, fermentowane produkty mleczne, oleje roślinne tłoczone na zimno oraz kiszonki. Natomiast produkty zakazane to wszelkie zboża, rośliny strączkowe, cukier, produkty wysoko przetworzone, ziemniaki, bataty oraz mleko pasteryzowane.
Ważne jest, aby unikać produktów, które mogą obciążać układ pokarmowy i wpływać negatywnie na mikroflorę jelitową. W diecie GAPS zaleca się unikanie glutenu, cukru rafinowanego oraz sztucznych słodzików, które mogą przyczyniać się do rozwoju stanów zapalnych w jelitach.
Jakie efekty można osiągnąć stosując dietę GAPS?
Dieta GAPS ma na celu poprawę funkcjonowania jelit oraz zmniejszenie stanów zapalnych w organizmie, co może przekładać się na lepsze zdrowie psychiczne i fizyczne. Osoby stosujące dietę często zgłaszają poprawę trawienia, zmniejszenie objawów jelitowych, takich jak wzdęcia czy bóle brzucha, oraz ogólną poprawę samopoczucia i energii.
Choć dieta GAPS bywa polecana w kontekście leczenia zaburzeń neurologicznych, takich jak autyzm czy ADHD, brak jest solidnych badań naukowych, które jednoznacznie potwierdzają jej skuteczność w tym zakresie. Dlatego stosowanie diety GAPS powinno odbywać się pod nadzorem dietetyka lub lekarza, szczególnie w przypadku osób z problemami zdrowotnymi.
Wspieranie zdrowia jelit
Jednym z głównych założeń diety GAPS jest wsparcie mikroflory jelitowej poprzez spożycie produktów fermentowanych, które dostarczają naturalnych probiotyków. Regularne spożywanie kiszonek, jogurtu i kefiru pomaga w odbudowie zdrowej flory jelitowej, co może wpływać na poprawę zdrowia całego organizmu.
Zdrowa mikroflora jelitowa jest kluczowa dla prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego i nerwowego, co może wpływać na ogólny stan zdrowia psychicznego.
Poprawa samopoczucia psychicznego
Dzięki odbudowie zdrowej mikroflory jelitowej i eliminacji pokarmów obciążających układ pokarmowy, dieta GAPS może wpływać na poprawę samopoczucia psychicznego. Istnieje coraz więcej dowodów na to, że zdrowie jelit ma bezpośredni wpływ na nastrój i funkcjonowanie mózgu, co czyni dietę GAPS interesującym podejściem do holistycznej terapii zdrowotnej.
Wyzwania związane z dietą GAPS
Stosowanie diety GAPS może być wyzwaniem ze względu na jej restrykcyjny charakter i eliminację wielu powszechnie spożywanych produktów. Wykluczenie zbóż, warzyw skrobiowych i przetworzonej żywności może prowadzić do trudności w komponowaniu zróżnicowanego jadłospisu, co wymaga starannego planowania i przygotowywania posiłków.
Ważne jest, aby przy wprowadzaniu diety GAPS monitorować reakcje organizmu i konsultować się z lekarzem lub dietetykiem w przypadku niepożądanych objawów, takich jak wzdęcia, bóle brzucha czy zmiany nastroju. Regularne kontrolowanie samopoczucia i dostosowywanie diety do indywidualnych potrzeb jest kluczowe dla osiągnięcia długoterminowych korzyści zdrowotnych.
Podsumowanie
Dieta GAPS to kompleksowe podejście do poprawy zdrowia jelit i psychiki poprzez eliminację szkodliwych pokarmów i wprowadzenie produktów naturalnych, bogatych w probiotyki i składniki odżywcze. Pomimo licznych kontrowersji i braku solidnych dowodów naukowych na jej skuteczność, dieta GAPS cieszy się zainteresowaniem wśród osób z problemami trawiennymi i zaburzeniami psychicznymi.
Wprowadzenie diety GAPS wymaga starannego planowania i monitorowania reakcji organizmu. Z tego powodu zaleca się konsultację z dietetykiem lub lekarzem przed jej rozpoczęciem, aby dostosować jadłospis do indywidualnych potrzeb zdrowotnych i uniknąć potencjalnych niedoborów pokarmowych.
Co warto zapamietać?:
- Dieta GAPS, stworzona przez dr Natashę Campbell-McBride w 2004 roku, koncentruje się na zdrowiu jelit i eliminacji przetworzonych węglowodanów oraz gluten.
- Program składa się z sześciu etapów, zaczynając od bulionów mięsnych i fermentowanych produktów, a kończąc na owocach i miodzie.
- Dozwolone produkty to mięso, ryby, jaja, warzywa nieskrobiowe, fermentowane mleko, a zakazane to zboża, cukier, przetworzona żywność i ziemniaki.
- Dieta GAPS może poprawić trawienie, zmniejszyć objawy jelitowe oraz wspierać zdrowie psychiczne, jednak wymaga nadzoru dietetyka ze względu na restrykcyjny charakter.
- Ważne jest monitorowanie reakcji organizmu i dostosowywanie diety do indywidualnych potrzeb, aby uniknąć niedoborów pokarmowych.
